TRIADA STOPA-KOLANO-KRĘGOSŁUP


 

 


version francaise

 

Kazimierz Kowalski, Medycyna i chirurgia stopy,

.wieś Dębicze, Grabów nad Prosną, Wielkopolska (PL)

 

.Fragment z książki w języku francuskim:''Le petit livre rouge du pied'' czyli „Czerwona książeczka stopy”

 

                                                                                            

kowalski.casimir@gmail.com


 

  Linki w języku polskim :

Bóle przodostopia
Fizjologia stopy

 

 

         Lekarz specjalista, a zwłaszcza chirurg stopy badając pacjenta nie może poprzestać tylko na stopie. Musi zainteresować się zniekształceniami w wyższych poziomach: kolanie lub kręgosłupie.

Zespoły najczęściej związane ze zniekształceniami stóp to: bóle rzepki i bóle stawów lędzwiowych międzywyrostkowych. Gdy one przeważają to pacjent nie trafia już do specjalisty stopy.

Związek tych trzech zespołów występuje u pacjentów tak często, że można go nazwać triadą klasyczną.

 

Patogeneza

 

Występuje ona najczęściej u pacjentów (zwłaszcza kobiet), którzy przychodzą na konsultacje z bólem stopy związanym z przykurczem mięśnia brzuchatego, w szczególności z bólem przodostopia (metatarsalgia). Ale każdej patologii stopy mogą towarzyszyć bóle w poziomach wyższych, pod warunkiem, że istnieje koślawość tylnostopia (valgus).

Valgus jest skutkiem przykurczu mięśni brzuchatych i powoduje wewnętrzną rotację kończyn dolnych, a więc strabizm rzepek. Im większy jest valgus, tym większa jest rotacja i obie są proporcjonalne do stopnia przykurczu mięśni brzuchatych. Podobnie ekcentracja guzowatości piszczeli , która jest tym większa.

Rotacja do wewnątrz kończyn dolnych powiększa lordozę lędźwiową, co może powodować tylne bóle lędźwiowe.

 

Triada STOPA-KOLANO-KRĘGOSŁUP składa się więc :

 

I.              Na poziomie stopy : z bólu, który wynika z przykurczu mięśnia brzuchatego i valgusa. Najczęściej jest to metatarsalgia (1), ale może to być hallux valgus lub rigidus, zapalenie ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego lub Achillesa, zapalenie rozcięgna podeszwowego itd...)

 

(1). przykurcz mięśnia brzuchatego jest powodem wielu objawów bolesnych w stopie

 

II.           Na poziomie kolana : z zespołu zewnętrznego przeciążenia rzepki (2-3) z powodu ekcentracji guzowatości piszczeli i pomniejszenia kąta Q; z powodu skrócenia mięśnia brzuchatego ciśnienie na rzepkę jest pomnożone i bóle rzepki ujawniają się nieraz już u małych dzieci gdy rzepka jest nawet poprawnie scentrowana.

 

(2). Guzowatość piszczeli jest przemieszczona do zewnątrz ; to przemieszczenie jest proporcjonalne stopniu przykurczu mięśnia brzuchatego i będzie większe jeżeli przykurcz okaże się wcześniej podczas wzrostu.

 

 

(3). Po stronie przykurczu mięśnia brzuchatego, obserwuje sie zewnętrzne nadciśnienie rzepki : co można uwidocznić na zdjęciu rentgenowskim gdy się powoduje zewntrzną rotację goleni..

.

 

III.         Na poziomie kręgosłupa lędźwiowego (4) : najczęściej spotyka się ból dobrze umiejscowiony i przyśrodkowy jednostronny z powodu nadciśnienia stawów międzywyrostkowych dolnych ; ten ból nieraz promieniuje na mięśnie kończyn dolnych („referred pain”) i ustępuje gdy wykonuje się kilkakrotnie manewr Lasegue’a. Pojawia się podczas długiej pozycji stojącej i ustępuje w pozycji siedzącej. Podczas badania klinicznego, ból jest powodowany przez zgięcie do tyłu kręgosłupa lub przez ustawienie czubka stopy do wewnątrz, co akcentuje lordozę. Manewr wyprostowania grzbietowo palucha („big toe test”) zaś koryguje strabizm rzepek i zmniejsza lordozę (5) ;o czym można się przekonać oglądając zdjęcia rentgenowskie.

 

 

(4) artroza stawów międzywyrostkowych.

 

 



(5) „Big toe test” koryguje valgus, poprawia strabizm rzepek i zmniejsza lordozę lędźwiową.

 

 

 

 

Zdarza się brak objawów subiektywnych na jednym z poziomów np. stopy (ale zawsze spotyka się koślawość tylnostopia).

 

Leczenie

 

Leczenie polega na ćwiczeniach wykonywanych na skośnej powierzchni pod kontrolą dobrze poinformowanego kinezyterapeuty i mającego na celu wydłużenie mięśni brzuchatych.

Zazwyczaj wystarcza 20 zabiegów przeprowadzanych po trzy w tygodniu.

To wydłużenie mięśni jest rzadko trwałe i wymaga od pacjentów kilku minut ćwiczeń dziennie.(chociaż spotkano pacjentów, u których wydłużenie pozostało po dwudziestu latach bez żadnych dodatkowych ćwiczeń). W przypadkach wyjątkowych można zrealizować to wydłużenie chirurgicznie na trzeciej dolnej części łydek lub w dole podkolanowym.

 

 

 

 

Statystyki

 

Wśród kobiet powyżej 15 roku życia osiągnięto następujące rezultaty (u mężczyzn okazały się one takie same, choć przypadków było o wiele mniej):

Na 120 kobiety, które odczuwały bóle na trzech opisanych poziomach, było :

-       98 bólów przodostopia,

-       33 bóle rzepkowe,

-       35 zespołów lędźwiowych.

 

Triada wystąpiła 13 razy, a wiec mniej więcej jeden raz na 10.

 

Była niekompletna 18 razy, a więc 1.5 razy na 10.

 

Połączenie bólów stopy, kolana i kręgosłupa wystąpiło 31 razy, to znaczy w 25% przypadków.

 

Zespół lędźwiowy wystąpił przede wszystkim wtedy, gdy przykurcz mięśnia brzuchatego wystąpił tylko po jednej stronie, lub gdy był niesymetryczny (większy po jednej stronie). Co można było spostrzec w 83% przypadków.

 

Leczenie ćwiczeniami na powierzchni skośnej przyniosło

całkowitą ulgę na trzech poziomach u 50% pacjentów.

Częściowo polepszyło ono sytuacje w 30% przypadków na trzech poziomach lub tylko na jednym lub dwóch poziomach.

Sytuacja została podobna w 20% przypadków.

 

 

 

Wnioski

 

         Bóle zlokalizowane na trzech poziomach (stopa-kolano-kręgosłup) często ustępują zwykłemu leczeniu rehabilitacyjnemu. Przy pierwszym badaniu nie jest konieczne wymaganie wykonywania badań specjalnych, gdyż badanie kliniczne jest najczęściej wystarczające.

 

         Nie można leczyć stopy nie zwracając uwagi na to, co dzieje się na poziomie kolana lub kręgoslupa.

         W związku z tym, nie można zajmować się tylko kolanem lub kręgosłupem, a nie brać pod uwagę badania klinicznego stopy.

 

 

 

POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ